Roken

Roken is cool. Roken is stoer. Of net niet? De publieke opinie over roken is de laatste jaren veranderd o.a. door roken niet meer toe te laten in openbare ruimtes, in scholen, op de werkvloer, horeca, enz. Toch blijft het voor sommige jongeren aantrekkelijk om een sigaret uit te proberen. Ze zijn nieuwsgierig, willen erbij horen, willen vermageren, denken dat het lekker is, ...  
In dialoog met je kind over zin en onzin van roken
 
Ook worstelen pubers vaak met hun zelfbeeld en zijn ze nog volop op zoek naar hun eigen identiteit. Grenzen aftasten hoort daarbij. Net als omgaan met groepsdruk: het is niet makkelijk om nee te blijven zeggen tegen een sigaretje als anderen zich niks lijken aan te trekken van nadelige gevolgen of verbodsregels.
 
Jongeren hebben veel meer kans om te gaan roken als hun ouders, oudere broers of zussen en vrienden ook roken. Via de vrienden komen ze ook makkelijk aan tabak. Jongeren in een rokende omgeving denken vaak ook dat iedereen rookt en er in de samenleving veel meer rokers zijn dan in feite het geval is. 
 
Ouders denken vaak dat ze hier weinig kunnen aan doen. Toch heb je als ouder meer invloed dan je denkt. Ook jongeren hebben grenzen nodig, maar ze hebben vooral nood aan dialoog met jou als opvoeder, in een open sfeer zonder onmiddellijk te beoordelen of veroordelen. Niet alle jongeren zullen experimenteren met sigaretten. Veel hangt af van de persoonlijkheid van het kind, het voorbeeldgedrag van de omgeving, de vriendengroep en de beïnvloedbaarheid van je kind. 
 
In dit dossier vind je een aantal handvatten om het gesprek met je kind aan te gaan, zowel preventief over zin en onzin van roken, als op het moment dat je kind al een roker is.
 
Opgemaakt in samenwerking met VIGeZ

Wat is het?

Roken is sterk uit het straatbeeld verdwenen. Op restaurant, op café, in publieke ruimtes, op het werk: rokers moeten het heden ten dage stellen met een plekje op de stoep of in een aparte rookkamer waar ze een groot stuk van de gezelligheid missen. Ook reclame voor tabak is sterk aan banden gelegd. Gezondheidswaarschuwingen op de verpakking zijn verplicht, en de verkoop van tabaksproducten aan jongeren onder de 16 jaar is verboden. Deze wetten willen de gezondheidsschade die passief roken  veroorzaakt, zoveel mogelijk beperken.

 

Toch rookt nog bijna één op vier Belgen regelmatig. Zeker voor jongeren is de lokroep van de sigaret groot. De verboden vrucht is immers altijd extra verleidelijk.

Volgens de meest recente leerlingenbevraging van het VAD (2014-2015) geeft 28,6% van de jongeren aan ooit gerookt te hebben. 

De jongeren die ooit een sigaret roken, doen dit steeds later. Vijf jaar geleden begonnen jongeren gemiddeld op 14,1 jaar te roken. Die gemiddelde beginleeftijd steeg de voorbije jaren tot 14,9 jaar. 

15,7% van de jongeren onder de 16 jaar heeft ooit een sigaret gerookt. Twee derden van hen weet dat de verkoop van tabaksproducten onder de 16 jaar verboden is. De laatste 5 jaar geven minder jongeren onder de 16 jaar aan gemakkelijk over tabak te kunnen beschikken. 

 

Bijna alle volwassen rokers zijn beginnen roken als minderjarige en raakten toen al verslaafd. De hersenen passen zich heel snel aan nicotine aan. 

Voor jongeren is stoppen met roken moeilijker dan voor volwassenen

Jongeren die nog maar een paar maanden roken nemen uit elke sigaret evenveel nicotine op als volwassenen. Als ze proberen te stoppen ervaren ze dezelfde drang naar sigaretten.

Veel mensen denken dat jonge rokers niet willen stoppen, maar dat klopt niet. Ze proberen het net vaak. Maar het is moeilijker voor hen dan voor volwassenen.

 

Uit onderzoek blijkt dat 60% van de jonge rokers het voorbije half jaar probeerde te stoppen. En dat 90% van de stoppers binnen het half jaar opnieuw rookt. Jongeren die blijven roken verliezen tijdens de volgende jaren vaak het vertrouwen in hun stopvaardigheden. Ze beseffen stukje bij beetje dat roken een verslaving is.

 

Hoe belangrijk is het?

Roken is ongezond, daar is iedereen het over eens. De kans op (long)kanker, hart- en vaatziekten en onvruchtbaarheid is schrikwekkend groter bij rokers. Ook de gevolgen voor de huid en het gebit zijn niet min. Maar laat pubers nu net in een ontwikkelingsfase zitten waarop langetermijndenken niet hun sterkste kant is. 
Daarom is het goed om ook de effecten van tabak op korte termijn eens op te lijsten:
 
Al na een paar sigaretten is kans op verslaving zeer reëel
Rokers hoesten meer en zijn sneller verkouden
Rokers hebben een slechtere conditie en zijn sneller moe. Ze zijn ook gevoeliger voor infecties.
Sigaretten zorgen voor geelbruine vingers en tanden
Rokers hebben last van een slechte adem
Kledij en haren ruiken onfris
Roken kost veel geld
Als roker ondersteun je een industrie die uitblinkt in leugens en manipulatie
 
Genoeg redenen dus om met je kind in dialoog te gaan.

Wat kan je doen?

Een formule die 100% garandeert dat je kind er nooit mee zal beginnen of ermee zal stoppen indien het rookt,  bestaat niet. Tegen de invloed van de media en sommige vrienden of kennissen ben je als ouder niet opgewassen. Onderschat anderzijds ook niet hoeveel impact je nog kan hebben op je tiener.

Ga in gesprek met je kind

Ga de dialoog aan met je kind, liefst voor sigaretten een rol beginnen spelen onder de vrienden. Zoek een rustig moment uit en stel je open op. Vaak vinden jongere kinderen roken nog echt vies en smerig, en verandert dat door zich te spiegelen aan leeftijdsgenoten die al roken. Ga je vroeg genoeg het gesprek aan, dan maak je je kind weerbaarder om zich te wapenen tegen de nieuwe verleidingen waar het op de middelbare school vaak tegenaan loopt. 

Geef je kind eerlijke en correcte informatie over de nadelen van roken maar maak er geen horrorverhaal van. Dat staat te ver af van de leefwereld van je kind. Leg ook uit waarom mensen toch kiezen voor die eerste sigaret, en hoe het komt dat je er zo snel verslaafd aan raakt.

Wil je een expliciet rookverbod opleggen? Wees je er wel van bewust dat die sigaret dan wel een verboden vrucht wordt, die vaak extra aantrekkelijk is. Neem dus vooral je tijd om het met je kind te hebben over de nadelige gevolgen van roken. Zeker de gevolgen op korte termijn maken indruk op je tiener. Je hoeft niet alles over tabak te weten, maar het is wel goed om jezelf te informeren. Zo kan je uitspraken als ‘De meeste van mijn vrienden roken’ of ‘Af en toe een sigaretje kan echt geen kwaad’ op een correcte manier weerleggen.

Blijf op de hoogte van het doen en laten van je kind

Als je kind de leeftijd van 12, 13 jaar bereikt, wordt het met grote sprongen zelfstandiger en heb je als ouder geen zicht meer op alles wat je kind meemaakt. Maak regelmatig tijd voor een babbeltje met je kind en toon interesse voor wat hem of haar bezig houdt. Zo bouw je aan de vertrouwensband tussen jullie en zal je makkelijker signalen opvangen als je kind een dipje doormaakt of zich minder goed in zijn vel voelt.,

Je goed voelen in je vel, speelt een grote rol in het al dan niet starten met roken. Een complimentje, een schouderklopje, steun als iets niet gegaan is zoals hij of zij verwachtte: het zijn allemaal manieren waardoor je kind zich gesteund voel door jou als ouder.

Help je kind omgaan met groepsdruk

Het gevoel erbij te (moeten) horen neemt toe als je kind ouder wordt. Je tiener heeft heel wat zelfvertrouwen en sociale vaardigheden nodig om ‘nee’ te kunnen zeggen. Leer je kind al op jonge leeftijd dat het ok is om een eigen mening te hebben en je eigen persoonlijkheid te ontwikkelen. Geef het ook daadwerkelijk die ruimte, ook als de mening van je kind afwijkt van die van jou. Praten, argumenteren en kritisch nadenken zijn vaardigheden die je kind leert door te oefenen. Zo wordt hij of zij geen ja-knikker of meeloper. Je kan samen met je kind een aantal argumenten oefenen die het kan gebruiken om nee te zeggen tegen de vrienden: ik rook niet omdat ik anders minder goed kan sporten, ik geef liever geen geld uit aan sigaretten, ik vind het echt niet lekker,…

Rookt je kind al?

Vaak is je eerste reactie boosheid. Tracht je emoties onder controle te krijgen en ga het gesprek aan als je rustig bent. Luister naar je kind: op welke manier is dat eerste sigaretje er gekomen? 

Als je kind zich onzeker voelt, kan je samen kijken hoe hij of zij zich beter in zijn vel kan voelen en groepsdruk kan weerstaan.

Probeer een reden te vinden waardoor je kind gemotiveerd is om te stoppen met roken. Jongeren staan niet snel stil bij de lange termijn gezondheidseffecten. Vertaal het naar het nu: je conditie gaat achteruit, je huid en tanden lijden eronder, je ruikt niet meer fris,… Samen uitrekenen hoeveel die sigaretten nu daadwerkelijk kosten, en wat je met dat uitgespaarde zakgeld kan doen, is vaak een echte eyeopener.

Bied je kind aan om samen een plan op te stellen om te stoppen met roken

Een rookstopprogramma als Smartstop (www.smartstop.be) kan een hulpmiddel zijn. Dit programma is gemaakt op maat van jongeren tussen 14 en 20 jaar. De gratis app en de begeleiding van een tabakoloog kunnen helpen bij de lastige opdracht om te stoppen met roken. Jij als ouder kan je kind ondersteunen door samen het juiste moment te kiezen (de blokperiode of een net stukgelopen relatie zijn wellicht redenen om de start nog even uit te stellen), je kind te motiveren en geduldig te blijven onder het slechte humeur dat vaak met een rookstop gepaard gaat. Als de drang naar een sigaret de kop opsteekt, kan je alternatieven voorstellen: muziek luisteren, een uurtje sporten, een wandeling, samen een gezonde snack klaarmaken,…

Het belangrijkste is natuurlijk de overtuiging van je kind zelf! Als je kind beseft en zelf overtuigd is dat roken niet goed is, dan is de kans op een geslaagde rookstop het grootst. Is je kind daar nog niet aan toe? Een streng rookverbod zal wellicht tonnen weerstand oproepen, terwijl je met de boodschap ‘Ik heb liever dat je niet rookt’ meer beroep doet op het verantwoordelijkheidsgevoel van je tiener. Uiteraard kan je wel een aantal regels opstellen die het niet makkelijk maken voor je kind om te roken: niet in huis roken, niet op de kamer roken, het geld dat besteed wordt aan sigaretten, moet hij of zij zelf verdienen,… Spreek dan ook op voorhand over de consequenties die eraan verbonden zijn. Pas de afspraken ook toe als je kind zich niet aan de afspraken houdt, maar vergeet niet om ook eens stil te staan bij de reden waarom het misliep. Voelde je kind teveel druk om opnieuw te roken, was er een vervelende situatie, liep de stress hoog op? Zo leert je kind hierbij stil te staan en signalen te herkennen.

Rook je zelf?

Ook dan kan je je kind wijzen op de nadelige gevolgen van het roken. Wees eerlijk: vertel hoe jij begonnen bent met roken, en hoe moeilijk het is om ermee te stoppen. Pas je rookgedrag zo nodig aan door niet in de nabijheid van je kind te roken. Maak ook geen uitzonderingen tijdens feestjes of speciale gelegenheden. Wees je bewust van het uitnodigende effect van rondslingerende sigaretten in huis. Misschien is het wel een ideaal moment om samen te stoppen met roken?

 
 

Meer weten?

Websites
 
 
Boeken
 
  • Voorbeeldig gestopt: getuigenissen van stoppers, met als rode draad de vroege leeftijd waarop ze startten met roken
  • Allen Carr: 'Hoe u voorkomt dat uw kinderen (gaan) roken' 1999, Uitgeverij Forum, ISBN 90-225-2598-8
 
Brochures
 
 
donderdag, juli 7, 2016 - 16:04

Reageer

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden van kinderen? Je kan ook in je eigen buurt terecht. Zoek hieronder via postnummer.

Zoek