Klein budget: opvoeden met weinig geld

Een kind opvoeden kost een huis, zegt men wel. Maar wat als je met weinig middelen moet rondkomen en je kinderen toch het beste wil geven? Sommige ouders moeten omwille van een scheiding, een ontslag of ziekte elke maand de eindjes aan elkaar proberen knopen. Anderen zetten dan weer een bepaalde levensvisie centraal en gaan bijvoorbeeld minder werken om meer tijd te hebben voor het gezin. Of wil je als ouder een stapje terugzetten uit de consumptiemaatschappij en je kinderen leren wat ‘consuminderen’ is?

Keuze of niet, in wat volgt bieden we je tips hoe je de opvoeding kan aanpakken met een minimum aan middelen. Want het beste voor onze kinderen is niet altijd het duurste. 

Wat is het?

België is één van de rijkere landen in de wereld en toch groeit bijna 1 op 8 kinderen op in armoede. Heel wat ouders moeten de opvoeding dus aanpakken met beperkte middelen. Dit brengt zowel voor de ouders als voor de kinderen heel wat stress en onzekerheid met zich mee. De focus in het gezin ligt dan vaak op overleven, waardoor de leuke momenten van het opvoeden soms op de achtergrond komen. Op armoede rust nog steeds een taboe: veel ouders schamen zich en doen hun uiterste best om voor de buitenwereld te verbergen dat het moeilijk loopt op financieel vlak. Toch zijn er heel wat dingen die je als ouder kan doen om met een beperkt budget je kind te geven wat het nodig heeft. Er zijn ook steeds meer initiatieven om ouders hierbij te ondersteunen. Als je klein budget niet je eigen keuze is, kan het deugd doen om ervaringen te delen met mensen die in hetzelfde schuitje zitten. 
 
Op armoede rust nog steeds een taboe
 
Daarnaast is er het groeiend besef dat ons consumptiegedrag schadelijk is voor het milieu en de lokale handel. Steeds meer ouders willen dat graag vertalen naar de opvoeding van hun kinderen. Ze kiezen bijvoorbeeld bewust voor een deeltijdse baan om meer tijd met het gezin door te kunnen brengen, doen aan autodelen of kopen enkel tweedehands kledij. 
 
Het onderliggend gevoel bij opvoeden met weinig geld is helemaal anders naargelang het een noodzaak of een bewuste keuze is. Toch brengt dat kleine budget je vaak bij dezelfde alternatieven of oplossingen. Welke accenten jij legt, hangt af van jouw eigen gezinssituatie. Wellicht vind je in onze bundeling nog ideeën om meer uit minder te halen!
 

Hoe belangrijk is geld in de opvoeding?

Ouders zuchten wel eens dat hun kinderen niet beseffen hoe duur het leven is. Kinderen die opgroeien in een gezin dat goed moet uitkijken hoe de centen besteed worden, voelen snel dat niet alles vanzelfsprekend is. Sommige dingen die voor vriendjes een evidentie lijken, zijn voor hen niet binnen bereik. Dat is niet altijd makkelijk. Toch leren kinderen ook veel door bewust met geld om te gaan. Dat je voor sommige dingen best een tijdje moet sparen bijvoorbeeld. Of dat er voor andere zaken goedkopere of zelfs gratis alternatieven voorhanden zijn.
Probeer ook als ouder om met je kinderen in gesprek te gaan over je budget. Dat maakt de kans op stress en onzekerheid bij hen minder groot. En weet dat wat ze het meeste nodig hebben, niet veel hoeft te kosten. 
 
Kinderen die van bij het begin leren omgaan met geld, worden later sneller zelfstandig. In een gezin zonder wagen moet je kind vaak al snel alleen op pad zijn met fiets of openbaar vervoer. Of is de vakantiejob of het weekendwerk van je puber een eyeopener voor wat hij of zij later wil worden. Veel kinderen en jongeren zijn bezorgd om het milieu. Door op je centen te letten, verspil je minder en hergebruik je meer.
 
Waar ligt de lat?
 
Helaas kan je niet ontsnappen aan reclame en worden we voortdurend aangespoord om meer en beter te kopen. Dat legt heel wat druk op onze schouders en je moet stevig in je schoenen staan om weerstand te bieden.  Kritisch kijken naar reclame is dan ook een les die we onze kinderen mee kunnen geven.
Je moet sterk in je schoenen staan om reclame te weerstaan
 
Ook de maatschappelijke druk zorgt ervoor dat je aan bepaalde verwachtingen wil voldoen. Een groot huis, een nieuwe wagen, sportclub en muziekschool voor je kinderen: het lijkt soms of je pas gelukkig kan zijn als je aan dat 'ideaalbeeld' kan voldoen. Toch is bijvoorbeeld een groter huis niet per definitie een beter huis. Dat elk kind een eigen kamer nodig zou hebben is een idee dat heel sterk aan onze westerse cultuur verbonden is. Een kleinere woonst kan je dus op financieel vlak wat meer ademruimte geven. Dat broers en zussen dan een kamer te delen, is een oefening in afspraken maken en kijken waar je toch de nodige privacy kan scheppen.
 
Voel je niet schuldig
 
Kortom, door je kinderen financieel niet alles te kunnen bieden, doe je ze niet meteen tekort. En toch kampen heel wat ouders met een schuldgevoel als ze het moeilijk hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Weet dan dat kinderen veel meer genieten van tijd met het gezin dan van alle rijkdom ter wereld. Een pruilende kleuter omdat de jas van een bepaald merk er niet komt of een stampende puber omdat de nieuwe IPhone te duur is, duurt maar even… De warmte en gezelligheid van een gezin daarentegen dragen ze een leven lang met zich mee. 
Heb je te weinig over op het einde van de maand om ook nog zakgeld te kunnen geven aan je kinderen? In eerste instantie is zakgeld bedoeld om je kinderen te leren omgaan met geld. Door jouw eigen bewust omspringen met het budget hebben je kinderen al een heel mooi rolmodel. Beweert je puber dat ‘iedereen uit de klas (veel meer) zakgeld krijgt’? Laat je ook hier niet vermurwen: er zijn zoveel afspraken rond zakgeld als er gezinnen zijn. Elk gezin is uniek en kent andere manieren om met financiën om te gaan. Erover praten is eigenlijk de belangrijkste tip die we kunnen geven. 
 
Zorg goed voor jezelf
 
Of je er nu bewust voor kiest of door omstandigheden met weinig middelen moet rondkomen, opvoeden met weinig geld kan je kinderen heel wat bijbrengen. Zo vraagt het creativiteit om alternatieven te bedenken voor dure uitstapjes, reizen, kledij, hobby’s of voeding. En welk rolmodel is meer waard dan een ouder die vindingrijk een oplossing uit zijn of haar mouw schudt?
Maar vergeet ook niet goed voor jezelf te zorgen. Een uitgeruste mama of goedgemutste papa is er twee waard. Laat je dus zeker niet verleiden om jezelf al te veel te ontzeggen ten voordele van je kinderen en bewaak daarin goed je grenzen. Aarzel ook niet om hulp te vragen. Er zijn veel mensen om ons heen met dezelfde vragen of in dezelfde situatie en wie weet kennen zij wel creatieve oplossingen. Bij ‘meer weten’ vind je een aantal organisaties die ondersteunend kunnen zijn als het beperkt budget zwaar weegt op het gezinsleven.
 
 
 
 

Wat kan je doen om het maximum uit je budget te halen?

Een goed begin…
 
Je bent nog maar net zwanger en meteen puilt je brievenbus uit van de reclamefolders voor babyspulletjes. Het lijkt wel of je geen goede ouder kan zijn als je niet de nieuwste kinderwagen en het meest hippe bedje in huis haalt. Laat je daardoor zeker niet onder druk zetten en weet dat je baby zeker niet ál die spullen nodig heeft. Bovendien zijn goedkope alternatieven voor heel wat dure aankopen. Op tweedehandsbeurzen van De Gezinsbond bijvoorbeeld vind je kinderkleding, speelgoed en babyuitzet in perfecte staat. Ook op de vele Facebook groepen bieden ouders hun overbodige spullen vaak aan voor een prikje. Een overzicht van wat je nu echt nodig hebt, vind je op de website van Kind en Gezin.
 
Financiële tussenkomsten 
 
Een duwtje in de rug bij al die aankopen, is de geboortepremie die je vanaf 6 maanden zwangerschap kan aanvragen. Op de website van Kind en Gezin kan je nog meer informatie terugvinden rond deze premie, kinderbijslag, fiscale voordelen enzovoort. Kinderopvang is er niet alleen voor werkende ouders. Ook als je een opleiding wil volgen of af en toe wat ademruimte nodig hebt bij het opvoeden, heb je recht op kinderopvang. Zoek naar een opvang waar je betaalt naargelang je inkomen. Dit noemt men het inkomenstarief
Blijft het moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen, dan kan het OCMW jou helpen. Aarzel niet om met hen contact te nemen: je bent zeker niet de enige en men zal je discretie garanderen. Samen kan je dan uitzoeken waar je precies recht op hebt. Zo kan het best zijn dat je een vrijetijdstoelage krijgt, waarmee je je kind kan laten deelnemen aan hobby’s, uitstappen… Ook een tussenkomst in de schoolkosten hoort tot de mogelijkheden. Wil je op vakantie of een dagje naar een pretpark, dan kan je terecht bij organisaties zoals Vakantieparticipatie en Rap op Stap die flinke kortingen bieden voor de kleine portemonnee. 
 
Goedkoop, goedkoper, goedkoopst…
 
Op rommelmarkten en tweedehandsbeurzen kan je vaak voor een prikje speelgoed of kledij vinden. Ook outlets zijn interessant. Zowel online als in de shops kan je er terecht voor nieuwe kledij aan verlaagde prijzen. En wat te denken van de hippe Kringwinkels waar boeken, meubels, kleren én speelgoed een tweede kans krijgen? 
Ruilen is dan weer een nieuwe trend.  Onder andere op Facebook kan je op zoek naar weggeef- en ruilgroepen in je buurt en ook op tweedehandssites kan je interessante koopjes vinden. Vind je niet meteen je gading, dan kan je ook zelf het initiatief nemen om een kleding- of speelgoedruilmoment te organiseren. Kook jij graag in ruil voor enkele uren kinderoppas? Of wil je je fiets laten repareren en rijd jij in ruil het gras even af? Bij Lets kan je terecht in lokale groepen om diensten met elkaar te ruilen. Een kapotte wasmachine of je broodrooster die het begeeft? Voor een budgetvriendelijke herstelling vind je her en der repair cafés. Nog een voordeel van deze groepen is dat je mensen leert kennen en je netwerk hechter wordt.
Bibliotheken zijn gratis voor kinderen. Zelfs als je kind niet graag leest, is er vast wel iets anders om zijn of haar interesse te wekken. Je kan er immers ook films of cd’s huren, je kan er op internet en er worden voorleesmomenten en andere activiteiten georganiseerd. Check dus zeker regelmatig de agenda. Sommige gemeenten en steden hebben ook een spelotheek waar je gratis of aan een laag tarief speelgoed kan ontlenen. Zo krijgt je kind een gevarieerd speelgoedaanbod zonder dat je diep in je buidel moet tasten. Slecht weer en geen zin in de drukke (en dure) binnenspeeltuin? Ga zeker eens kijken bij het lokale Huis van het Kind welke activiteiten er voor kinderen op de agenda staan. Inmiddels organiseren ook heel wat van deze Huizen ontmoetingsmomenten waar ouders en kinderen in een gemoedelijke sfeer onthaald worden. Ook de Jeugddienst van je gemeente of stad is een goed vertrekpunt om activiteiten op te sporen. 
 
Laat je creativiteit spreken…
 
In plaats van een nieuw bed kan je samen met je kind het oude pimpen. Tweedehands kledij krijgt met een nieuw kraagje of andere knopen een nieuwe look. Lege dozen in alle maten, toiletrolletjes en allerlei ander interessant verpakkingsmateriaal vullen een knutselkast die tot de verbeelding spreekt. Kamperen in eigen tuin of op een camping niet ver van huis creëert even goed mooie herinneringen dan een verre reis. Kortom, creativiteit kost geen geld en je kind zal genieten van deze fijne momenten met jou. 
Een verjaardagsfeest of een uitstap hoeft evenmin veel te kosten. Een pyjamaparty vindt elk kind geweldig of wat dacht je van een eenvoudige picknick in een park in je buurt? Je tiener kan je misschien wel blij maken met een zelfgemaakt bonnenboekje. Elke bon kan hij of zij inruilen tegen ‘een keertje de tafel niet afruimen’, ‘een exclusief mama- of papamoment’ of ‘morgen slaap ik uit-dag’. Voel je ook niet verplicht om met Carnaval of Halloween kostuums te kopen. Je vindt online heel wat tips om van bestaande kledij leuke verkleedpakjes te maken. 
 
Voeding voor de kleine portemonnee
 
Het hoeft geen betoog: een grote hap van je gezinsbudget gaat naar voeding. Iedereen heeft baat bij tips om te besparen zonder in te boeten op smaak en gezondheid.
Voor de allerkleinsten is borstvoeding nog altijd hét goedkoopste en meest gezonde alternatief.
Zelfbereid is goedkoper én gezonder. Laat je dus niet te vaak verleiden door kant-en-klare maaltijden en houd meer over om uit te geven aan vers fruit of groenten. Frambozen kopen in de winter of pompoen in de lente, betekent een flinke aanslag op je budget. Probeer dus de seizoenen te volgen. Een vegetarisch menu (op sommige dagen) is niet alleen een pak goedkoper, je draagt ook meteen een steentje bij aan het milieu. En met de restjes uit de koelkast kan je samen met je kinderen wellicht nog een lekkere maaltijd bedenken. 
Zelf je groenten kweken is gezond en goedkoop. Her en der zijn initiatieven waar mensen samen een moestuin onderhouden. Naast de opbrengst zorgen deze projecten ook voor ontmoeting en sociale contacten. Het CAW startte enkele sociale moestuinen op en ook in Brussel zijn de initiatieven verzameld op een website.
 
Levensles
 
Elk gezin is uniek en kent andere manieren om met financiën om te gaan. Het is altijd een goed idee om van geld(zorgen) geen taboe te maken. Je kan als ouder nog zo je best doen om je financiële zorgen te verbergen voor je kinderen, toch zullen ze vaak haarfijn aanvoelen wanneer jij het moeilijk hebt. Kinderen nemen dan al snel die zorgen op zich en dat kan voor extra stress zorgen. Net zoals in elke moeilijke situatie, is het een kwestie van enerzijds je zorgen niet te verbergen maar je kinderen er ook niet mee te belasten. Je kind actief laten bijdragen, helpt vaak om hen toch een beetje een gevoel van controle te geven. Aarzel dus niet om bijvoorbeeld samen met je kinderen in het grootwarenhuis prijzen te vergelijken en zo bewuste keuzes te maken. Met grotere kinderen kan je ook al eens samen je maandbudget bekijken. Ook voor jezelf kan het handig zijn om een overzicht te hebben van je inkomsten en uitgaven. Hier vind je een voorbeeld van zo'n planner. Door er open over te zijn, geef je hen plaats en ruimte om hun eigen zorgen te uiten én kan je ze bovendien bewust leren omgaan met geld.  
 

Meer weten?

Boeken voor kinderen 

 
Janssens, K. (2016) 'Twee vrienden' . Uitgeverij Bakermat.
 
kijkboekje over de tegenstelling tussen arm en rijk (4-7 jaar)
 
Janssens, K. (2011) 'Een dag met Robby' . De Eenhoorn
 
prentenboekje rond alleenstaand ouderschap en Sinterklaas (4+)
 
De Bakker, S. (2015) 'Een biljet van oneindig'. Uitgeverij  Aerial Media Company B.V.
 
non-fictie, alternatieve kijk op financiële wereld (8+)
 
Tijsinger, E. (2005) 'Alle kinderen tellen mee'. Uitgeverij Ploegsma B.V.
 
non-fictie, levensomstandigheden over de hele wereld (9+)
 

Boeken voor jongeren

Gephart, D. (2014) 'Dood door WC-papier' Van Holkema & Warendorf

fictie overer een gezin dat uit huis dreigt gezet te worden (12+)

Hendrickx, M. (2013) 'Heb jij ze wel alle vijf?'. Schuyt & Co van Halewyck

fictie over het leven van een tiener in armoede (12+)

Van Abeelen, M. (2010), 'Macaroni'. Van Holkema & Warendorf

fictie over het leven van een eenoudergezin (12+)

Versyp, M. (2012) 'Hoe ik het kopbeest versloeg'. Lannoo

fictie over psychiatrische problemen en een gezin in financiële moeilijkheden (14+)

Voor ouders

 
woensdag, september 27, 2017 - 09:44

Reageer

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Ondersteuning in je buurt

Zoek je steun bij het opvoeden van kinderen? Je kan ook in je eigen buurt terecht. Zoek hieronder via postnummer.

Zoek