Veel gestelde vragen

Moet ik mijn kind bij alles wat ik vraag uitleg geven?

Met mijn dochter van acht zou ik over elke gestelde regel in discussie kunnen gaan. Bij alles wat we haar vragen om te doen (schoenen en boekentas aan de kant, helpen tafel dekken, naar bed gaan, …) wil ze steeds uitleg. Dat is zo vermoeiend. Moet ik mijn dochter altijd uitleg geven of mag ik ook gewoon eens vragen om iets te doen zonder meer, omdat ik het zeg?
 
Duidelijke afspraken
 
De tafel dekken, familie bezoeken, ophouden met bepaald gedrag, een regel volgen….allemaal zaken die jij als ouder belangrijk vindt, maar die je je kind moet aanleren. Elk kind leert dit soort dingen op een andere manier. Sommige kinderen nemen spontaan veel zaken van hun ouders aan. Andere kinderen hebben nodig dat je duidelijk formuleert wat je precies verwacht of dat er vaste afspraken zijn. Nog andere kinderen nemen daar geen genoegen mee en willen uitleg over waarom iets moet. Als je regels installeert, dan bespreek je die best vooraf met je kind. Een regel kan immers pas werken als je kind goed begrijpt wat wel of niet verwacht wordt. Door de regel vooraf te bespreken op een rustig moment, kan je je kind indien nodig wat meer uitleg geven. Je kind krijgt dan ook ruimte om te reageren, zijn/haar mening te geven, … Als je je kind nadien vraagt om iets te doen (vb. naar bed gaan), dan kan je naar de regel verwijzen die jullie daarover besproken hebben. Zo vermijd je dat je in een discussie terechtkomt of steeds opnieuw uitleg moet geven op het moment zelf.
 
Motivatie
 
Een kind kan op verschillende manieren gemotiveerd worden om bepaald gedrag te stellen (of net niet te stellen).
Een kind dat zijn gedrag aanpast omdat het hem iets positiefs oplevert (bijvoorbeeld een complimentje) of om straf te vermijden, is extern gemotiveerd. Een externe motivatie zoals een beloning of een straf kan relatief snel tot een gedragsverandering leiden. Uit onderzoek blijkt overduidelijk dat kinderen meer bijleren als ze op een positieve manier gemotiveerd en gestimuleerd worden. Complimentjes of wat extra aandacht geven, levert dus meer gewenst gedrag op dan berispingen of ‘moetjes’.
 
Maar volgens de motivatiepsychologie is het vooral belangrijk is dat iemand intern gemotiveerd is. Een kind dat intern (ofwel autonoom) gemotiveerd is, gaat bepaald gedrag stellen omdat het ervan overtuigd is dat het de goede keuze is of omdat hij/zij het doel ervan begrijpt. Door je kind uitleg te geven waarom je iets vraagt, vergroot je de kans dat hij/zij je vraag begrijpt en het nut ervan inziet. Een kind zal dan zijn gedrag aanpassen omdat het beseft dat het gedrag daadwerkelijk iets betekent voor jou (of voor zichzelf).
Dat besef moet groeien. Het neemt tijd voordat een kind zich een regel of een waarde ‘eigen maakt’. Ook als ouder mag je jezelf daar in je opvoedtaak voldoende tijd voor gunnen. 
 
Op lange termijn zal interne motivatie meer effect hebben dan een beloning of een compliment. Wetenschappelijk onderzoek toont bovendien aan dat kinderen die autonoom gemotiveerd zijn, zich vaak beter in hun vel voelen, minder angstig zijn en langer geconcentreerd kunnen werken.
 
Ideaal versus realiteit
 
Ideaal is dus om uit te leggen waarom je dingen verlangt of verbiedt, maar kan dat niet altijd. De tijd ontbreekt soms, je kind begrijpt het nog niet of je verliest weleens je geduld. Veel ouders schipperen daarom tussen een meer ‘democratische  opvoedingsstijl’ waarbij ze hun kind betrekken bij beslissingen, en een meer ‘autoritaire opvoedingsstijl’ als bepaald gedrag gewoon echt even begrensd moet worden. 
 
Er is niets mis met af en toe een duidelijke grens mee te geven en te zeggen ‘omdat ik het zeg’. Herinner jij je zelf nog dat je moeder of vader zei ‘later als je groot bent, zal je dit begrijpen’? Het is een dooddoener die in elk opvoedingsadvies afgeraden wordt, maar die toch heel wat waarheid bevat. En elke ouder zal zich er wel eens op betrappen net hetzelfde te denken of zelfs te zeggen. Opvoeden is en blijft een asymmetrische relatie: als ouder weet je nu eenmaal heel wat dingen beter dan je kind. Het is dan ook in het belang van je kind dat jij af en toe op je strepen staat. Naarmate je kind ouder wordt, groei je naar een meer symmetrische relatie waarbij je kind meer inspraak krijgt. Maar zelfs  in de puberteit zal je jezelf nog af en toe horen zeggen ‘omdat ik het zeg’. Ook al wordt het afgeraden, het is een niet meer dan menselijke reactie. En waarschijnlijk zal je kind als het groot is en zelf mama of papa wordt, inderdaad gaan begrijpen waarom je dat af en toe zei… 
01/10/2014

Reageer

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Niet gevonden wat u zocht? We helpen je graag verder.